سکته مغزی و چند نکته حیاتی

سکته مغزی  ( CVA ) عارضه ای ناگهانی و ناتوان کننده است که در اغلب موارد بدون هشدارهای قبلی بیمار را غافلیگیر می کند و از اینجهت می توان گفت که اضطراب آمیزترین تجربه یک فرد در طول زندگی می تواند باشد.
این بیماری اولین علت ناتوانی جسمی در جهان بوده و به دلیل نوع و طول مدت خدمات تشخیصی و درمانی از جمله پر هزینه ترین بیماریها برای بیماران و سیستم درمانی محسوب می شود. بطوریکه در کشور ایالات متحده آمریکا سالانه بیش از 60 تا 70 میلیارد دلار هزینه های مستقیم و غیر مستقیم بیماری بر آورد می شود.
با توجه به اهمیت بیماری داشتن آگاهیهای پایه و ضروری در مورد آن ، برای عموم مردم لازم بوده و می تواند به کاهش میزان بروز و یا حتی شدت بیماری بیانجامد.
علائم بیماری
بیماری سکته مغزی می تواند با چهره های متفاوت و بعضا گول زننده ای تظاهر یابد ولی تابلوهای اصلی و شایع بیماری عبارتند از :
1) ضعف ( و یا احساس بی حسی ) یک طرفه که می تواند تنها در اندام فوقانی ، تحتانی ، صورت و یا هر سه با هم بروز کند
2) اختلال در تکلم به صورت قطع کامل تکلم و یا تغییر قابل توجه در نحوه بیان کلمات
3) اختلال در درک کلمات یا جملات ( همراه یا بدون اختلال در حرف زدن )
4) سردرد بسیار شدید و ناگهانی بویژه در بیماری که سابقه سردردهای شدید نداشته که می تواند نشانه ای از خونریزی داخل بافت مغز باشد
5) سرگیجه شدید و ناگهانی با یا بدون حالت تهوع
6) اختلال در راه رفتن به صورت ضعف یا فلج یکطرفه و یا عدم تعادل در راه  رفتن
توجه به این نکته بسیار ضروریست که گاهی علائم فوق الذکر به صورت گذرا و یا با شدت کم بروز می کنند تا حدی که بیمار پس از رفع علامت آنرا فراموش می کند ولی این مسئله که در اثر گرفتگی گذرای جریان خون مغز پیش آمده می تواند هشداری برای وقوع یک سکته کامل در آینده ای نزدیک ( به ویژه در 72 ساعت اول ) باشد بنابراین پس از مشاهده چنین علائمی هر چند کوچک و گذرا مراجعه به یک مرکز درمانی جهت بررسی های بیشتر ، ضروریست.
عوامل زمینه ساز سکته مغزی
مهمترین عامل وقوع سکته های نوع ایسکمیک ( کاهش خونرسانی به مغز ) در سراسر جهان بالا بودن مزمن فشار خون در فرد است ( بیشتر از 90/140) که به تدریج سبب وقوع آسیب و تنگی در جدار عروق خواهد شد و فرد را برای ابتلا به آسیب مغزی مستعد می کند . فشار خون بالا به صورت غیر مزمن و ناگهانی در افرادی که دچار اختلالات قبلی در عروق مغز خود هستند ( مثل کلافه های غیر طبیعی مویرگی مادرزادی و یا شکنندگی در برخی عروق مغز ) نیز می تواند منجر به پرگی و خونریزی در بافت مغز شود. از سایر عوامل مستعد کننده می توان به بیماری قند ( دیابت ) کلسترول بالا ( LDL  بالا ) اختلالات قبلی بویژه اختلالات دریچه ای و ریتم غیر طبیعی ضربان قب ، سیگار و الکل ، چاقی ، کم تحرکی قابل توجه ، مصرف داروهای خوراکی ضد بارداری ، اختلالات انعقادی خون و تنگی بدون علامت رگهای گردنی اشاره کرد.
با مرور عوامل اصلی بروز بیماری می توان به سهولت به قابل پیشگیری بودن این بیماری در بسیاری از موارد پی برد.
توجه داشته باشید که مصرف بیش از حد داروهای ضد فشار خون نیز بویژه ر بیمارانی که دچار تنگی در عروق تغذیه کننده مغز باشند با کاهش فشار خون مغز می توانند  سبب سکته های مغزی شوند ، اشتباهی که حتی گاهی برخی پزشکان در برخورد با بیمار دچار افزایش ناگهانی فشار خون مرتکب می شوند.
عوارض گریبانگیر کننده بیمار
عموم مردم نسبت به عوارض شایع بیماری نسبتا آگاهند مانند فلج دست یا پا و یا هر دو،  ضعف عضلات صورت ، اختلال در صحبت کردن به درجات مختلف ولی در اینجا به توضیح عوارضی می پردازیم که شیوع کمتری داشته و یا کمتر تشخیص داده می شوند :
1) اختلال در تعادل بدون ضعف حرکتی قابل توجه :
 این عارضه زمانی اتفاق می افتد که سکته مغزی در مناطق مسئول حفظ تعادل بیمار (مانند مخچه ) پیش آمده باشد ، در اینصورت بیمار می تواند دچار فلج یک طرفه نشده باشد ولی قادر به حفظ تعادل در حالت ایستاده و یا حتی نشسته نباشد.
2) اختلالات خلقی و حافظه :
 بیماران پس از وقوع سکته مغزی در ابتدا معمولا دچار اضطراب و ناپایداری خلق ( به صورت گریه و حتی خنده های ناگهانی ) می شوند و پس از گذشت  زمان بویژه در صورت عدم بهبودی افسردگی نیز به مشکلات بیمار اضافه خواهد شد. حافظه بیمار اغلب آسیب جدی نمی بیند ( بویژه حافظه دور ) ولی سکته مغزی می تواند سبب تشدید و یا بروز زوال عقلی ( که اغلب آنرا به عنوان آلزایمر می شناسند) گردد در این حالت علاوه بر حافظه نزدیک و فوری معمولا خلق و خو و شخصیت بیمار نیز تغییرات مشهودی پیدا می کند. برخی بیماران به ویژه در ابتدای بیماری یا در موارد شدید دچار اختلالات شناختی مثل بی قراری ، توهم و هذیان  ( بویژه در بعد از ظهر ) می شوند که نشانه ای از  آسیب در سطح شناخت بیمار بوده و اغلب با درمان بهبود می یابد و به معنی مشکلات جدی روانی نیست.
3) اختلالات حرکتی خاص:
 در صورتیکه مناطق خاصی از مغز دچار آسیب شوند بیماران همراه و یا بدون ضعف عضلانی دچار اختلالات حرکتی خاص مانند لرزش دست ، پا و یا سر ، کاهش در سرعت و  مهارتهای حرکتی ، پرش های ناگهانی عضلانی و حتی بیماری پارکینسون می گردند.این موارد نیازمند توجه و تشخیص به موقع بوده و درمانهای خاص خود را طلب می کنند
4) تشنج:
تشنج ( صرع موقت ) می تواند تظاهری از بروز سکته مغزی  ( معمولا در انواع آمبولیک یا در اثر لخته ) و یا پس از آن به عنوان عارضه آسیب مغزی بروز نماید. در صورتیکه تشنج پس از وقوع سکته مغز به صورت گسترده پیش بیاید نیازمند درمانهای داروئی است در سکته های وسیع و یا مناطق خاصی نیز گاهی داروهای ضد تشنج به صورت پیشگیرانه تجویز می شوند.
5) اختلالات بینایی:
 سکته مغزی می تواند سبب انواع مختلفی از آسیب بینایی گردیده و در بسیاری از مواقع از نظر پزشکان نیز پنهان بماند. در برخی موارد بیمار دچار اختلال و کاهش میزان بینائی خود می شود یعنی بخشی از زاویه دید دید خود را ( معمولا در کناره ها ) از دست می دهد که می تواند در فرایند توانبخشی بیمار حائز اهمیت بسیارمی باشد. بسیاری از بیماران نیز به ویژه در سال اول دچار تغییرات حدت بینائی ( یا همان شماره چشم ) می شوند که مراجعه به چشم پزشک و استفاده از لنز یا عینک جدید می تواند کمک کننده باشد.

کانال تخصصی سکته مغزی

هشدار! کلینیک تبسم (توانبخشی بیماران سکته مغزی) شعبه دیگری ندارد


توجه: هرگونه سوء استفاده از نام کلینیک تبسم (با مدیریت و درمان دکتر روزبه کاظمی از سال ۱۳۸۷) و یا آرم ثبت شده و یا اعلام نام دکتر، پروفسور و ... به عنوان عضو کلینیک تبسم در سایت و یا وبلاگ های به غیر از سایت رسمی تبسم (با آرم ثبت شده به شماره ۱۸۲۱۱۸) غیرقانونی بوده و پیگرد قضایی خواهد داشت.